Szmaragdy, razem z diamentami, rubinami i szafirami, należą do czwórki najbardziej cenionych i uwielbianych kamieni szlachetnych na świecie. To w połączeniu z unikalną urodą i niezwykłą rzadkością sprawia, że są wyjątkowo, wręcz absurdalnie drogie. Mówię oczywiście o tych najpiękniejszych, przejrzystych egzemplarzach, w kolorze bujnej, wiosennej, niespalonej jeszcze słońcem zieleni, które każdy miłośnik kamieni chciałby mieć, ale go nie stać. W związku z tym, że naturalne szmaragdy wysokiej jakości są rzadkie i drogie, w ubiegłym stuleciu opracowano metodę, pozwalającą na wyhodowanie prawdziwego kryształu szmaragdu w laboratorium. Dzięki niej, te niezwykle kosztowne kamienie stały się nieco bardziej dostępne. Dziś osoby szukające biżuterii ze szmaragdem stają przed dylematem: wybrać szmaragd syntetyczny czy naturalny? Choć ja sama jestem zwolenniczką kamieni naturalnych, to uważam, że oba te rozwiązania mają swoje zalety, a decyzja zależy od trzech kluczowych czynników: estetyki, budżetu i osobistych wartości. Omówmy więc różnice mięcy szmaragem naturalnym i syntetycznym oraz sprawdźmy, który będzie lepszym wyborem dla Was.
Co to jest szmaragd syntetyczny?
Uznałam, że dobrym pomysłem będzie zacząć od wyjaśnienia, czym jest szmaragd syntetyczny, gdyż wiem, że wiele osób ma problem ze zrozumieniem tego terminu. Wyobraźcie sobie kryształ szmaragdu, który rośnie sobie w głębi Ziemi. Pomyślcie, że aby powstał musiały zaistnieć odpowiednie warunki chemiczne i fizyczne, musiały nastąpić procesy, które trwały często miliony lat. A teraz wyobraźcie sobie, że te same warunki tworzy człowiek w laboratorium, inicjując procesy, które w ściśle kontrolowanych warunkach trwać będą nie miliony lat lecz kilka miesięcy. Tak właśnie powstaje szmaragd syntetyczny, określany też jako szmaragd laboratoryjny. Ma on taki sam skład chemiczny i bardzo zbliżone do naturalnego właściwości fizyczne i chemiczne, tj. taką samą barwę, współczynnik załamania światła czy twardość. Jedyna różnica tkwi w pochodzeniu: szmaragd naturalny tworzy się w procesach geologicznych, syntetyczny, w laboratorium. Czy szmaragd syntetyczny jest lepszy, czy gorszy od naturalnego? Przeanalizujmy.
Zalety szmaragdu naturalnego
- niepowtarzalność i prestiż
- wysoka wartość kolekcjonerska
- symbol luksusu i klasycznej elegancji
- może być inwestycją
Naturalne szmaragdy, tak jak wszystkie naturalne kamienie, niosą w sobie to coś, czego nie da się się odtworzyć w laboratorium – czas. Powstawały przez miliony lat, w skrajnych warunkach, w ciszy wnętrza Ziemi. Każda inkluzja, znajdująca się w ich wnętrzu jest zapisem fragmentu geologicznej historii naszej planety, każda niedoskonałość śladem procesu, który wydarzył się na długo przed pojawieniem się człowieka. To jest ta niepowtarzalna aura, która sprawia, że szmaragdy naturalne są jedyne w swoim rodzaju, niepodrabialne. To jest to co, sprawia, że ich wartość nigdy nie spadła, mimo wynalezienia metod pozwalających na tworzenie w laboratorium ich odpowiedników. I, szczerze mówiąc, to jest właśnie to, co przemawia również do mnie. Nie cena szmaragdów liczona w dolarach, lecz fakt, że każdy z nich jest indywidualnym świadectwem potęgi natury. Więcej o geologicznym cudzie, jakim było powstanie szmaragdów przeczytacie w artykule: Szmaragd – symbol nadziei i odrodzenia
Pierścionki z naturalnymi szmaragdami z naszej pracowni szlifierskiej
Wady szmaragdu naturalnego
- wysoka cena za dobrej jakości kamienie
- większa kruchość
Nie ma co się oszukiwać: mało kogo stać na pożądny szmaragd, który jakością dorównywałby kamieniom wytworzonym w laboratorium. Nawet te bardziej zanieczyszczone, o mniej nasyconym kolorze bywają znacznie droższe od ich syntetycznych odpowiedników, ktore z racji kontrolowanego procesu powstawania są, co tu kryć, prawie doskonałe, a przy tym mniej kosztowne. Wadą tańszych, gorszej jakości szmaragdów są też liczne inkluzje i spękania, które mogą zwiększać, i tak już dosyć wysoką, kruchość kamienia.
Zalety szmaragdu syntetycznego
- znacznie niższa cena (ale nie „śmieciowo” niska)
- bardzo wysoka czystość i intensywny kolor
- większa odporność na uszkodzenia
- nie jest on może dziełem natury, ale jego istnienie z pewnością można uznać za triumf nauki
- często uważany jest za bardziej etyczną alternatywę
Szmaragdy syntetyczne, ze względu na bardziej skomplikowany skład chemiczny, wytwarzane są metodą hydrotermalną, która jest trudna i raczej czasochłonna. O ile rubin Verneuila rośnie w laboratorium kilka godzin, kryształowi szmaragdu hydrotermalnego zajmuje to nawet kilka miesięcy. Proces jest więc dosyć kosztowny, ale nie na tyle, żeby uczynić cenę biżuteri ze szmaragdami syntetycznymi nazbyt wygórowaną. Kosztują one akurat tyle, by każdego było stać i jednocześnie tyle, by nie miało się poczucia, że kupuje się bezwartościowy śmieć. Mała uwaga: W związku z tym, że szmaragdy syntetyczne nie są tak tanie, jak rubiny Verneuila, wiele kamieni sprzedawanych jako szmaragdy syntetyczne, jest w istocie zwykłym zielonym szkłem. Miejcie to na uwadze. Jeśli chodzi o kwestię etycznej alternatywy dla szmaragdów naturalnych, uważam, że jest to teza kontrowersyjna i chociażby dlatego zasługuje na osobny artykuł.
Pierścionki ze szmaragdami syntetycznymi z naszej pracowni szlifierskiej
Wady szmaragdu syntetycznego
- niższa wartość kolekcjonerska
- brak aury niepowtarzalności, historii Ziemi zapisanej we wnętrzu kamienia
- mniejszy prestiż
Myślę, że tutaj nie trzeba wiele tłumaczyć. Szmaragdy syntetyczne, choć często ładniejsze, nigdy nie będą tak cenione jak naturalne.
Jakie są różnice wizualne?
Dla niewprawnego oka wysokiej jakości szmaragd naturalny i szmargd syntetyczny są niemal nie do odróżnienia. Zwłaszcza, że szmaragdy syntetyczne też mają inkluzje! Różnice najczęściej ujawniają się dopiero pod lupą gemmologiczną. O rozpoznawaniu szmargdów naturalnych i syntetycznych przeczytacie w artykule: Jak rozpoznać szmaragd naturalny? Poradnik dla laików
Co wybrać: szmaragd syntetyczny czy naturalny?
Nie ma jednej odpowiedzi – wszystko zależy od Waszych oczekiwań.
Wibierzcie szmaragd naturalny, jeśli:
- zależy Wam na prestiżu i tradycji
- traktujecie biżuterię jako inwestycję
- cenicie unikatowość i naturalne piękno
- uważacie kamienie nie tylko za ładną błyskotkę, ale też za materialne świadectwo historii Ziemi
Wybierzcie szmaragd syntetyczny, jeśli:
- chcecie mieć efektowną biżuterię w rozsądnej cenie, która jednocześnie nie będzie wydawała się tandetna
- planujecie nosić ją na codzień
- stawiacie na nowoczesne rozwiązania
- jesteście miłośnikami nauki, dla których istnienie szmaragdu syntetycznego jest dowodem na geniusz ludzkiego umysłu
Autor: Olga Smolarczyk – absolwentka filologii rosyjskiej na UWr oraz Jubilerstwa i rzeczoznawstwa kamieni szlachetnych w Wyższej Szkole Rzemiosł Artystycznych we Wrocławiu, gemmolog z zamiłowania, pracuje w Muzeum Minerałów i Skamieniałości w Świętej Katarzynie